Organlar sistemalarining funktsional holatini tekshirish metodlari.

Organlar sistemalarining funktsional holatini tekshirish metodlari

Organlar sistemalarining funktsional holatini tekshirish metodlari. Organlar va organlar sistemalarini funktsional holatini tekshirishda ham, surab surishtirish metodlaridan boshlanib, so`ngra ob`ektiv tekshirish metodlariga o`tiladi, hamda paypaslab, tukullatib eshitib ko`rish kabi ob`ektiv tekshirish metodlari qo`llaniladi. Ushbu tekshirish metodlaridan keyin xar bir organlarning sistemasiga xos bo`lgan tekshirish metodlaridan foydalaniladi.  Jumladan yurak,  qon-tomir sistemasi,  nafas olish organlari sistemasi, nerv va nerv-muskul sistemasi kabilar.  Bu organlar sistemasi o`rtasida kasallik va fiziologik o`zgarishlarga eng sezgiri yurak qon-tomir sistemasi  hisoblanadi.

Yurak qon-tomir sistemalarini funktsional holatini tekshirishda yurak urishi (tomir), arterial qon bosimini aniqlash,  elektrokardiografiya,  vektorkardiografiya (gipertrofiya,  repolyarizatsiya,  gic bog’lamlaridagi buzilishlarni 2 ta elektrokardiografiya qiladi (gorizontal va vertikal holatda),  fonokardiografiya (yurakni xajmini aniqlashda ishlatiladi), telerentgenografiya (yurakni xajmini aniqlashda qo`llaniladi),   sfigmografiya (arteriya  devorini qisqarishishini  grafik holatda yozib oladi)) va boshqalar ishlatiladi.

Nafas olish organlarining  funktsional holatini tekshirishda kompleks tekshirish usullari qo`llanilib,  bunda gazlar almashinuvi,  va arterial qon tomirlarda kislorod va korbanat angidridning miqdorini aniqlaniladi.  Nafas olish organlarini funktsional holatini tekshirishda o`pkani tiriklik sig’imini o`lchash muxim ahamiyatga egadir.  Bunda xavoni miqdorini aniqlash orqali organizmga qanchalik qon orqali kislorod tashilayotganini bilish mumkin.  Sog’lom odamlarda JEL    (o`pkaning   tiriklik    sig’imi) 1800 -7200 ml gacha bo`ladi.  Sog’lom kishilarda minutlik nafas olish soni 14-18 marta bo`lib,  bu sportchilarda 10-11 ni tashqil etadi.  Nafas olishni nafas chiqarishga nisbati 1:1,1  qanchalik uzoq  nafas olish va   nafas chiqarish bo`lsa, shunchalik gaz almashinuvi yaxshi tartibda bo`ladi. Nafas olish 0,3-4,7 sekund  nafas chikarish l-2,6 sekund  bo`ladi.

Nafas olish organlarini funktsional holatini tekshirishda bronx o`tkazuvchanligi ham katta ahamiyatga egadir.  U erkaklarda 5-8 l/sekund,  ayollarda esa 4-6 l/sekunddan iborat.  Nafas olishning minutlik xajmini  o`lchash orqali ham  nafas olish organlarining funktsional holatini aniqlanadi. Bu bir minut davomida  o`pkada  almashgan xavo miqdoridan iborat.  Bu o`rtacha 5 l (3-8,4l) dan iborat  bo`ladi. Nafas olish organlarini  funktsional holatini tekshirishda rentgenografiya,  flyurografiya  kabi tekshirish usullari  va bioximik tekshirish usullaridan  ham keng foydalaniladi.

Nerv muskul sistemasining funktsional holatini aniqlashda elektromiografiya-skelet muskullarining biopotentsiallarini aniqlash.  elektromiografiya-bosh miyani  biotoklarini o`rganuvchi metod.  Bunda bosh miyani turli qismini elektr aktivligini xarakatini kuzatish elektrodlar yordamida amalga oshiriladi. elektromiografiya sportchilarni tekshirish metodlarining chuqur tekshirish usuliga kiradi. Bundan sportchilar bosh miya jarohati olganda keng foydalaniladi.

Mavzular.

manba

Fikr bildirish