Umumiy gigiena va jismoniy tarbiya gigienasining predmeti va vazifalari.

Umumiy gigiena va jismoniy tarbiya gigienasining predmeti va vazifalari.

Umumiy gigiena va jismoniy tarbiya gigienasining predmeti va vazifalari. Gigiena – bu salomatlik to`g’risida, uni saqlash mustaxkamlash hamda tevarak atrofdagi omillarning unga ko`rsatadigan zararli ta’sirini bartaraf etish vositalari va metodlari to`g’risidagi fandir. Gigiena iqlimni, mikroiqlimni, xavoning, suvning va tuproqning xolatini ovqatlanish sharoitlarini kiyim-kechak, turar-joy, mexnat va dam olishga qo`yiladigan shartlarni, jismoniy tarbiya hamda sport mashg’ulotlari o`tkaziladigan shart-sharoitlarni va boshqa bir qancha masalalarni o`rganadi. Odamning mexnat, dam olish va sportdagi faoliyatlarini hammasini gigenik jixatdan ularni tartibga solib turiladi. Odam salomatligiga ta’sir ko`rsatadigan omillarni normallashtirib ya’ni ularning dozasini belgilab turish gigiena fanining asosiy maqsadi xisoblanadi. Gigienik normalar cheklab qo`yiladigan (masalan: xavoda, suvda, tuproqda zararli moddalarning yo`l quyishi mumkin bo`lgan miqdorini belgilash shaklida) yoki  optimal xolatga keltirish (masalan: jismoniy yuklamalar ovqat ratsionining optimal dozalarini belgilash) xarakterida bo`lishi mumkin. Tavsiya etilgan gigienik normalar qonuniy yo`l bilan mustaxkamlanadi hamda sanitariya inspeksiyasi organlari tomonidan nazorat qilib turiladi. Gigienada turli fan soxalari – sotsiologiya, demografiya, klimatalogiya, fiziologiya, mikrobiologiya, fizika, ximiya soxalarida qo`llaniladigan metodlar va metodikalardan foydalaniladi.

Jismoniy tarbiya gigienasi – gigiena fanining bo`limlaridan biridir. Jismoniy tarbiya va sport mashg’ulotlaridan odam salomatligini saqlash va mustaxkamlash maqsadida samaraliroq foydalanish uchun o`sha mashg’ulotlar vositalarini, metodlarning hamda shart-sharoitlarini ilmiy jixatdan asoslangan xolda normaga solib turish jismoniy tarbiya gigienasining mazmunini tashkil etadi. Jismoniy tarbiya gigienasi mashg’ulotlarning samaraliroq metodlarining va eng qulay shartsharoitlarini asoslab berish uchun jismoniy mashqlar odamlar sog’lig’iga qanday ta’sir ko`rsatishini va ular sog’lig’ini mustaxkamlashga qay darajada xizmat qilishini o`rganadi.Jismoniy tarbiya gigienasining ahamiyati fan texnika revolyutsiyasi davriga kelib ancha ortdi. Agar 19 asrning oxiri va 20 asrning boshlarida odamlar sog’lig’ini va xayotini saqlashda sanitariya gigienaning ommaviy tarzda tarqaladigan yuqumli kasallliklarning oldini olishga qaratilgan tadbirlari (vodoprovodlar qurish, kanalizatsiya o`rnatish, shaxarlarni toza tutish va boshqalar) asosiy rol o`ynagan bo`lsa xozirgi vaqtda axolini kasallanishi va o`limi strukturasida yurak-tomir kasallliklari, moda almashinuvi, asab sistemasi kasalliklari etakchi o`rin tutadi. Bunday kasalliklarni paydo bo`lishida kasallik xavfining asosiy omili sifatida gipodinamiya katta rol o`ynaydi. Shuning uchun ham gipodinamiyaning oldini olish maqsadida jisomniy mashqlarning qo`llanilishi gigienada etakchi ahamiyat kasb etadi.

Jismoniy tarbiya gigienasining vazifalari quyidagilar xisoblanadi: Odamning jismoniy xolatiga xos bo`lgan mezonlar buyicha uning salomatligiga model parametrlarini normalashtirib turish (jismoniy rivojlanish, jismoniy tayyorgarlik darajasi, chiniqqanlik), jismoniy yuklamalarni normaga solib turish (struktura, xajm, intensivlik), faqat gipodinamiyaning oldini olish bilan cheklanmay shu bilan birga, sixat-salomatlikning model darajasiga erishish va uni saqlab turish uchun unga optimal darajada mashq ta’siri ko`rsatishini ta’min etadigan chiniqtiruvchi tadbirlar; mashq va musobaqa yuklamalarini, dam olish, ovqatlanish, katta sportda tiklanish tadbirldarini muayyan tartibga solib turish; jismoniy tarbiya va sport mashg’ulotlari shart-sharoitlarini (iqlim va mikroiqlim, sport inshootlari va jixozlari, kiyim-kechaklar va boshqalar) salomatlikka qulay ta’sir qursatishiga yordam beradigan tarzda normaga solib turish. Umumiy gigiena va jismoniy tarbiya gigienasining predmeti va vazifalari.

Mavzular.

manba

 

Fikr bildirish