Suv va tuproq gigienasi.

Suv va tuproq gigienasi

Suv va tuproq gigienasi. Suv gigienasi va uning ahamiyati. Suv odam xayotida juda katta va xilma-xil rol o`ynaydi. U avvalo odam organizmini me`yorida saqlanishida juda katta ahamiyat kasb etadi. Odamda uning vazniga nisbatan 60% suv mavjud. Suvning katta qismi organizm xujayralari orasida, qolgan qismi esa to`kimalar orasidagi suyuqliklarda, qonda, limfada, ovqat xazm qilish shirasida va xar-xil bezlar suyuqliklarida joylashgan. Odam organizmida suv barcha fizik-kimyoviy jarayonlarda ishtirok etadi. Shuning bilan bir qatorda ovqatning qonga so`rilishi assimilyatsiya va dissimilyatsiya jarayonlari uchun, erigan va yarim erigan  xolda oxirgi maxsulotni chiqarish va issiqlik almashinuvi uchun zarur bo`ladi.

Odamda teri, o`pka, buyrak orqali yo`qotilgan suvni to`ldirish va fiziologik funktsiyalarning me`yorida o`tishi uchun atrof-muxit va xona temperaturasi mo`tadil bo`lishi lozim. Engil jismoniy ish qilganda sutkasiga  3 l suv yo`qotiladi. Bu suvlarning yarmi ovqat moddalari bilan qabul qilinadi. Xavo temperaturasi yuqori bo`lganda va og’ir jismoniy mexnat qilish natijasida suvga bo`lgan odam organizmining extiyoji 6-8l etadi (bunda odamning terlashi ham xisobga olinadi).

Odamni suv bilan ta`minlamaslik va uni suvsiz qoldirish juda xavfli: organizmda suv va tuzlar muvozanati buziladi, qon quyuqlashadi, maxsulotning qayta almashinuvi to`xtaydi. energiya va modda almashinuviga   sal’biy ta’sir etadi. Odam suvsiz bir necha kun yashashi mumkin. Ovqatsiz suv bo`lgan taqdirda bir oy atrofida yashaydi. Odam organizmining 20% suv yo`qotishi o`limga olib keladi. Suv odamning faqat fiziologik yashashida zarur bo`lib qolmasdan, turmush extiyojida, xo`jalikda va ishlab chiqarishda juda zarur. Odam organizmini jismoniy tarbiya bilan chiniqtirishda juda katta ahamiyatga ega: u odamni chiniqtirishda, davolash jismoniy tarbiyasida, shaxsiy gigienasida, sport mashg’ulotlarida zarur. Suv va tuproq gigienasi. Suv gigienasi va uning ahamiyati.

Iste’mol qilinadigan suv quyidagi qabul qilingan gigiena me`yorlariga javob berishi kerak:

  • suv axolining barcha extiyojlariga kerak bo`lgan miqdorda olib

kelinishi kerak;

  • suv tiniq, rangsiz, xidi va ta’mi o`zgarmagan ma’lum temperaturaga ega va bardam qiladigan bo`lishi kerak;
  • aniq va nisbatan doimiy ximiyaviy tarkibga ega bo`lishi kerak, kishi sog’lig’iga zarar keltiradigan ortiqcha tuz bo`lmasligi, zaxarli va radiaktiv zarrachalardan xoli bo`lishi kerak;
  • tarkibida patogen bakteriyalar va gijja tuxumlari, g’umbaklari bo`lmasligi kerak.

Vodoprovod suvi nimaga ishlatilishidan (ichish, ko`chalarga sepish uchun va xakazo) qatiy nazar, yuqorida aytib o`tilgan talablarga javob berishi kerak. Umumiy suv xavzalarining atrofi o`ralib sanitariya xodimlari tomonidan muxofaza qilinishi lozim.

Suvga bo`lgan sutkalik extiyoj muxit temperaturasiga va jismoniy mexnat turiga bog’liq. Sutkada ichiladigan suv va oziq-ovqat orqali olinadigan suv miqdori organizmni ta’minlashi kerak. Bir sutkada ichiladigan suv ish xarakteriga va tashqi muxit ta’siriga qarab aniq miqdorga ega bo`lishi zarur. Xaddat tashqari suvni ko`p istemol qilish organizmni og’irlashtiradi. Ko`p terlashga sabab bo`ladi. Yurak ishini og’irlashtiradi. Chidamlilik va ish qobiliyatini pasaytiradi. Birdaniga ko`p suv ichish bir necha vaqt qon tomirlarni to`ldirib yuboradi va osmotik bosimni pasaytiradi.

 

Mavzular.

manba

Fikr bildirish