Sportchining individual hususiyatlariga bog’liq jarohatlanish sabablari.

Sportchining individual hususiyatlariga bog’liq jarohatlanish sabablari

Sportchining individual hususiyatlariga bog’liq jarohatlanish sabablari. Mazkur guruhda sportchini jismoniy, texnik, umumiy, maxsus, ruhiy emotsional va irodaviy tayyorlanganlik darajasini uni oldiga qo`yilgan vazifani murakkablik darajasiga mos kelmasligi bilan bog’liq sabablar kiradi. Bunday nomuvofiqlik uzoq tanaffus, o`tkazilgan kasallik va jarohatlardan so`ng kuzatiladi.

Texnik-taktik nomukammallik tufayli tyanch-harakat apparati jarohatlarini ko`p qismi quyidagi sport turlari guruhlaridakuzatiladi: yakkakurashda – 41,6 %; murakkab koordinatsion – 35,7 %; texnik – 35,3 %; o`yinlar – 34,3 %.

Mazkur sport turlarida eng yuqori jarohatlanish ko`rsatkichlari maxsus mashqlar va usullarni bajarishda kuzatiladi. Bu ko`rsatkichlar individual tafovutlarga ega bo`lib, 53,1 % (tezkor – kuchlanishli sportchilarda)dan 91,1 % (murakkab koordinatsion turlarda)gacha o`zgaradi. Nomaxsus yordamchi mashqlarni bajarishda jarohatlar soni sezilarli darajada kamdir: jarohatlanish ko`rsatkichi 8,8 % (murakkab koordinatsion sport turlari)dan 46,9 % (tezkor – kuchlanish sport turlarida)gacha kuzatiladi. TSiklik va o`yin sportturlarida yondoshtiruvchi va umurivojlantiruvchi mashqlarni bajarishda jarohatlanish ko`rsatkichlari yuqori: 29,1 % va 20,5 % .

Tadqiqot ma`lumotlari ko`rsatishicha, barcha jarohatlar ko`rsatib o`tilgan ob`ektiv sabablar yoki murakkab maxsus usullar va mashqlarini bajarishdagi texnik xatolar sababli kelib chiqadi.

Ko`p qirrali o`quv-mashq qilish jarayoni sportda yuqori natijalarga erishishga zamin yaratadi. jarayon davomida sportchi turli mushak guruhlarini tanlab chiniqtiradi, suyaklar va bo`g’imlarni mustahkamlaydi, harakatlar koordinatsiyasini takomillashtiradi.

Har bir sportchi jarohatlanishdan o`zini ehtiyot qilishi kerak. Bunda u o`zini qanday xavfga qo`yayotgani vaqanday jarohatlar bo`lishi mumkinligini bilishi lozim. Sportchi o`zi tanlagan sport turiga xos xususiyatlarni yaxshi bilishi kerak: bu jarohatlanishni oldini olishga imkon beradi.

Jarohatlanish mexanizmi

Sportchilarda tayanch-harakat apparati jarohatlarini kelib chiqishi mexanizmi o`ziga xos xususiyatlarga ega bo`lib, murakkab biomexanik jarayondan iboratdir. Unda quyidagi omillar etakchi rol o`ynaydi:

  • jarohatlantiruvchi kuch ta`sir qiladigan joy (bevosita, bilvosita, kombinatsiyalashgan mexanizmlar);
  • jarohatlovchi ta`sir kuchi (to`qimaning fiziologik pishiqligidan ustun bo`lgan yoki bo`lmagan);
  • jarohatlovchi ta`sirini takrorlanish chastotasi (bir vaqtda sodir bo`luvchi, o`tkir, takroriy va surunkali qaytalovchi jarohatlar).

Bevosita jarohatlanish mexanizmi  (yiqilish, to`qnashuv, zarba va h.k.) jarohatlovchi kuchni ta`sir qilish nuqtasi bevosita shikastlanish sohasida joylashadi.

Bilvosita mexanizmda  jarohatlovchi kuchni ta`sir qilish nuqtasi shikastlanish sohasidan uzoqda, distal yoki proksimal joylashadi. Bunda jarohat bukilish, yozilish, buralish yoki ularni birgalikda kelishi natijasida kelib chiqadi. Mazkur mexanizm bo`g’inlarni ichki shikastlanishi (kapsula – bog’lam tuzilmasi, menisklar, bo`g’inichi va uzilishi bilan kechadigan suyak sinishlari) uchun xosdir.

Jarohatlanishni kombinatsiyalashgan mexanizmi bitta emas, balki ko`plab jarohatlovchi omillarni ta`sir qilishi bilan bog’liq. ya`ni, bevosita va bilvosita mexanizmdagi jarohatlovchi kuchni bir vaqtda ta`sir ko`rsatishi kuzatiladi.

Jarohat mexanizmini bilish sport shifokori uchun muhimdir, chunki patologiyani yuzaga kelish mexanizmini to`g’ri tushunishga yordam beradi va shikastlanishni to`g’ri aniqlashga imkon beradi. Jarohatlanish chastotasi, ya`ni jarohatlovchi ta`sirotni to`qimalar, mushaklar, bo`g’inlarga ta`sir ko`rsatishini takrorlanish diagnostika uchun muhim ahamiyatga ega. Bir vaqtli (o`tkir) surunkali qaytalovchi jarohatlar; shuningdek, jarohatlovchi ta`sirni nisbiy kattaligi (kuchi) farqlanadi. Sportchining individual hususiyatlariga bog’liq jarohatlanish sabablari.

Mavzular.

manba

Fikr bildirish